SŁOWIAŃSZCZYZNA – ŚMIERĆ I POZOSTAŁOŚCI PO ZMARŁYM

W tekście tym chcę zająć się w kontekście słowiańskim tematem specyficznym: pozostałości po śmierci człowieka – jak zwykle na własnym przykładzie.

Nie ulega dla mnie najmniejszej wątpliwości, że Słowianie jako ludzie osiadli byli bystrymi obserwatorami lokalnego otoczenia: rodów i przyrody – doskonale dostrzegali i rozróżniali elementy otoczenia szybko zmienne od względnie trwałych – aż do poziomu wścibstwa i plotkowania.

Jak zatem postępowali po śmierci człowieka z jego domem, mieszkaniem, łóżkiem czy legowiskiem?

Z doświadczenia wiedzieli, że jeśli człowiek zmarł będąc bardzo chory pozostałości po nim trzeba wietrzyć i odkażać, aby choroba nie przeszła na kogoś żyjącego, kto zajmie jego miejsce.

Daję tutaj siebie samego jako przykład:

W ciągu ostatnich paru lat zmarli mi oboje rodzice, którymi się współopiekowałem na miejscu.

Najpierw centralne miejsce w mieszkaniu zajmowała leżąca, obłożnie, ale raczej nie zakaźnie chora matka.

Gdy zmarła, bez specjalnych ceremonii jej miejsce (łóżko i centralną pozycję w mieszkaniu) zajął ojciec też przechodząc do głównie leżącego trybu życia (śląski „wycug”).

Brat posadził mu w tym pokoju anginkę (geranium) w doniczce na parapecie, bo ta roślina zwalcza zarazki i inne szkodliwe pasożytnicze organizmy.

Gdy i on zmarł – przypomniałem sobie jego śląską zasadę wyniesioną z domu (Śląsk to jeden z regionów polskich, gdzie kultura staropolska (i być może pierwotna słowiańska) została zachowana w prawie oryginalnej formie):

GOSPODARZ MIESZKA NAJBLIŻEJ DRZWI WEJŚCIOWYCH, ABY BYŁ PIERWSZY DLA LISTONOSZA I URZĘDNIKA!

- i po okresie żałoby i wietrzenia ja zająłem to centralne, najbliższe drzwi miejsce w mieszkaniu.

Chcę tutaj zwrócić uwagę na to, że u Słowian nie ma magii związanej z miejscem po zmarłym, jakichś złowróżbnych przepowiedni i zapowiedzi.

Jest podejście racjonalne i rozumne, które każe zachować ostrożność, aż nawet do spalenia rzeczy pozostałych po zmarłym, gdy był on wyraźnie chory i pozostawił legowisko znacznie zanieczyszczone – w innym przypadku wietrzenie i odkażanie wystarczy.

Spanie na łóżku po zmarłym – słowiański brak kabały, magii i ukrytych znaczeń

Potrzeba odkażenia po śmierci – łagodne środki zwykle, spalenie w sytuacjach wyjątkowych

Istota polskiej wolności – głównie osobista i lokalna, a mniej co do władzy centralnej