Po latach odezwał się do nich ZUS i wystawił rachunek. Do zapłaty nawet 700 tys. zł

Niepokojące pisma ZUS do byłych przedsiębiorców

ZUS stoi na stanowisku, że skoro przedsiębiorca figurował w ewidencji, to działalność "trwała nieprzerwanie”, a obowiązek opłacania składek istniał przez cały ten czas. W praktyce oznacza to żądania zapłaty składek wraz z odsetkami nawet za 15–17 lat wstecz. Dla wielu adresatów pism to szok – twierdzą, że działalność faktycznie zakończyli lata temu, często w związku z wyjazdem za granicę, a żadnych przychodów ani aktywności firmowej nie było.

Jedną z opisanych przez "Gazetę Wyborczą" spraw jest przypadek pana Krzysztofa, który w 2008 r. wyjechał z Polski i zaprzestał prowadzenia biznesu. ZUS domaga się od niego składek aż do 2024 r., argumentując, że nie złożył wniosku o wykreślenie wpisu w CEIDG. Próba uzupełnienia formalności z datą wsteczną nie zmieniła stanowiska Zakładu.

Zobacz także"Bezprecedensowy system w Europie". Tusk i MON chwalą nową kontrakt dla armii

Orzecznictwo Sądu Najwyższego i ocena rządu. ZUS robi swoje

Eksperci podatkowi wskazują, że obowiązek składkowy powstaje tylko wtedy, gdy działalność jest rzeczywiście wykonywana. Ten pogląd potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którego wynika, że wpis do CEIDG ma charakter deklaratoryjny i nie tworzy sam w sobie tytułu do ubezpieczenia - przypomina "Gazeta Wyborcza".

Podobnie wypowiada się Ministerstwo Rozwoju i Technologii, sprawujące nadzór nad ewidencją. Resort uważa, że przedsiębiorca może określić datę zakończenia działalności nawet po fakcie z datą wsteczną, bo to rzeczywiste wykonywanie działalności – a nie sam wpis – decyduje o jej istnieniu.

Zobacz takżeSąd zakazał Allegro ukrywania dostaw InPost. Co to znaczy dla klientów?

RPO i rzecznik MŚP wkraczają do akcji

Brak odpowiedzi ZUS na pytania o podstawę prawną takich działań skłonił Rzecznika Praw Obywatelskich do zapowiedzi oficjalnej interwencji w resorcie pracy. Równolegle Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zapowiedział wystąpienie do prezesa ZUS, kwestionując praktykę obejmowania ubezpieczeniami wyłącznie na podstawie wpisu w CEIDG. Jak podkreślają przedstawiciele biura rzecznika MŚP, każda sprawa powinna być badana indywidualnie, z uwzględnieniem realnych okoliczności prowadzenia działalności.

Wątpliwości budzi także kwestia przedawnienia. Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek przedawniają się po pięciu latach od dnia, w którym stały się wymagalne. Zdaniem prawników dochodzenie składek sprzed kilkunastu lat może być w dużej części bezskuteczne.

Radcowie prawni reprezentujący przedsiębiorców zwracają uwagę, że ZUS formułuje żądania w pełnym zakresie, licząc na to, iż adresaci nie zweryfikują przedawnienia i zapłacą całość. Tymczasem w wielu przypadkach znaczna część roszczeń powinna zostać uznana za przedawnioną i niepodlegającą egzekucji.

Spór o interpretację przepisów i praktykę ZUS wywołuje poczucie niepewności wśród osób, które kiedykolwiek prowadziły działalność gospodarczą lub pracowały na B2B. Zapłata kilkuset tysięcy złotych byłaby dla nich koszmarem.