Uzależnienie od alkoholu to nie tylko problem zdrowotny i społeczny, ale także realna bariera w wykonywaniu pracy zarobkowej. W określonych przypadkach osoby zmagające się z chorobą alkoholową mogą ubiegać się o świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od marca jego wysokość ma wzrosnąć.
Z tego artykułu dowiesz się:
- komu przysługuje tzw. renta alkoholowa i na jakiej podstawie jest przyznawana
- ile wynosi świadczenie obecnie i o ile wzrośnie od marca
- jakie choroby związane z nadużywaniem alkoholu uprawniają do renty
- jakie warunki formalne trzeba spełnić, by otrzymać świadczenie z ZUS
Skala problemu alkoholowego w Polsce
Dokładnych danych nie ma, ale szacuje się, że w Polsce może żyć nawet 900 tys. osób w różnym stopniu uzależnionych od alkoholu. Na domiar złego tych, którzy nadużywają alkoholu, choć formalnie nie są alkoholikami, jest znacznie więcej. Około 8 proc. Polaków spożywa alkohol codziennie, wielu od samego rana i przez cały dzień. W sumie z różną częstotliwością sięga po alkohol nawet 80 proc. społeczeństwa.
Choć często mówi się, że alkoholizm jest chorobą „demokratyczną”, dotykającą wszystkich grup społecznych, statystyki pokazują, że w niektórych zawodach problem występuje częściej. Do najbardziej dotkniętych należą twórcy, artyści, pisarze i dziennikarze (22 proc. nadużywających alkoholu), operatorzy maszyn i urządzeń górniczych (16,2 proc.), robotnicy pomocniczy w górnictwie i budownictwie (13,8 proc.) oraz lekarze (12,6 proc.).
Nadużywanie alkoholu a niezdolność do pracy
O tym, że nadużywanie alkoholu szkodzi zdrowiu, wie właściwie każdy. Nie wszyscy jednak zdają sobie sprawę, że choroba alkoholowa bardzo często prowadzi do utraty zdolności do wykonywania pracy zarobkowej. Dzieje się tak nawet wtedy, gdy chory podejmuje leczenie i próbuje wyjść z nałogu.
W takich sytuacjach możliwe jest ubieganie się o tzw. rentę alkoholową. To potoczne określenie świadczenia przyznawanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobom, które utraciły zdolność do pracy z powodu trwałych problemów zdrowotnych. Podstawą nie jest samo uzależnienie, lecz jego skutki prowadzące do niewydolności organizmu.
Ile wynosi renta alkoholowa i ile będzie po podwyżce
Obecnie renta z tytułu niezdolności do pracy wynosi:
- 1878,91 zł brutto w przypadku całkowitej niezdolności do pracy,
- 1409,18 zł brutto w przypadku częściowej niezdolności do pracy.
Od marca świadczenie ma wzrosnąć. Nowe stawki mają wynosić:
- około 1970 zł brutto – renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- około 1477 zł brutto – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy (75 proc. minimum).
Choroby uprawniające do renty
Podstawą do przyznania świadczenia nie jest sam fakt nadużywania alkoholu, lecz konkretne choroby i powikłania zdrowotne. Do najczęstszych należą:
- marskość wątroby, w której zdrowa tkanka ulega włóknieniu, a narząd traci swoje funkcje,
- encefalopatia wątrobowa powodująca zaburzenia neurologiczne i psychiczne,
- ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, prowadzące do samostrawienia narządu przez własne enzymy,
- polineuropatia alkoholowa objawiająca się osłabieniem nerwów, zaburzeniami czucia i problemami z poruszaniem się,
- choroby sercowo-naczyniowe, w tym niewydolność serca,
- zaburzenia psychiczne, takie jak depresja czy stany lękowe,
- nowotwory.
Wymagany staż pracy i warunki formalne
Osoby starające się o rentę muszą spełnić warunek odpowiedniego stażu pracy, którego długość zależy od wieku w momencie powstania niezdolności do pracy:
– poniżej 20 lat – co najmniej 1 rok stażu,
– od 20 do 22 lat – 2 lata,
– od 22 do 25 lat – 3 lata,
– od 25 do 30 lat – 4 lata,
– powyżej 30 lat – 5 lat, przy czym musi on przypadać na ostatnie 10 lat przed złożeniem wniosku lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
Za całkowicie niezdolną do pracy uznaje się osobę, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowa niezdolność do pracy oznacza brak możliwości wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Niezdolność musi powstać w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub nie później niż 18 miesięcy od jego ustania.
Decyzja ZUS i czas trwania renty
O przyznaniu renty decyduje lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS, oceniając, czy skutki choroby alkoholowej faktycznie uniemożliwiają pracę zarobkową. Świadczenie może zostać przyznane zarówno na czas określony, jak i bezterminowo – w zależności od rokowań zdrowotnych.
na zdjęciu: Całodobowy sklep monopolowy. Zdjęcie ilustracyjne. fot. PAP/Tytus Żmijewski
Tomasz Wypych
Inne tematy w dziale Gospodarka