Ślubowanie u notariusza albo w Sejmie. Plan rządu na odbicie Trybunału Konstytucyjnego

Wkrótce ruszy obsada na celowo zostawione wakaty w TK

— Jeśli Trybunał Konstytucyjny leży związany i zakneblowany w piwnicy, każda strona polityczna zyskuje sposobność, żeby konstytucję wprost łamać — mówi prof. Sławomir Patyra, autor zmian w trybunale zawartych w projekcie wysłanym do prezydenta Andrzeja Dudy, w rozmowie z Onetem. Jego zdaniem bez przywrócenia sprawności TK państwo prawa pozostaje fikcją, bo brak realnej kontroli konstytucyjnej sprzyja nadużyciom władzy, niezależnie od tego, kto akurat rządzi.

TK jednak działa, a rząd nie publikuje jego orzeczeń - choć robił to przez jakiś czas w 2024 roku. Część konstytucjonalistów, jak prof. Ryszard Piotrowski, uważa, że bojkot TK na podstawie uchwały Sejmu jest niezgodny z ustawą zasadniczą, natomiast poprzez nieobsadzanie stanowisk w trybunale narusza się konstytucyjną ciągłość funkcjonowania instytucji. 

Trybunał w obecnym kształcie liczy dziewięciu sędziów i jest w całości obsadzony sędziami wybranymi za rządów PiS - zgodnie z kadencyjnością. Funkcję prezesa pełni Bogdan Święczkowski, były prokurator krajowy i bliski współpracownik Zbigniewa Ziobry. Sześć miejsc pozostaje nieobsadzonych, co daje obecnej większości sejmowej realną szansę na przejęcie wpływów w TK. 

Zobacz takżeNa oczach wszystkich podarł dokumenty sprawy. Sędziemu KRS grozi utrata immunitetu

Wniosek PiS do Trybunału Konstytucyjnego

Były wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł wraz z grupą posłów PiS złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. Parlamentarzyści kwestionują możliwość wyboru sędziów TK na podstawie sejmowych uchwał oraz Regulaminu Sejmu. W ich ocenie taka praktyka narusza niezależność trybunału i fundamenty państwa prawa. Wykorzystują to, o czym mówiła ówczesna opozycja i część prawników w latach 2016-2025. 

Dzięki ewentualnemu zabezpieczeniu, Sejm nie będzie mógł - przynajmniej w teorii - wybrać nowych sędziów. Tego typu decyzje nie są publikowane w Monitorze Polskim, więc trybunał mógłby obejść bojkot ze strony rządu.  

Zobacz takżePrzedsiębiorcy muszą się mieć na baczności. Kontrolerzy zmienią się w „tajniaków”

Wszystko zależy od "kierownika"

Koalicja rządząca planuje obsadzić sześć wolnych miejsc proporcjonalnie do liczby posłów. Trzy stanowiska mają przypaść KO, po jednym Lewicy, PSL i Trzeciej Drodze. Jedną z kluczowych postaci w całym procesie jest prof. Krystian Markiewicz, były prezes Iustitii i obecny przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Sam Markiewicz również jest wymieniany jako potencjalny kandydat na sędziego TK.

Planem na odpolitycznienie TK ma zająć się trzech polityków. - Ostateczne decyzje i tak zapadną w kręgu bardzo wąskim. To będzie "Kierownik" (premier Donald Tusk), Maciek Berek (minister nadzorujący wdrażanie polityki rządu) no i Waldek (Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości) - powiedziała Onetowi osoba znająca kulisy zakusów na TK. 

Najpoważniejszą przeszkodą w planach rządu pozostaje postawa prezydenta Karol Nawrocki. To on - zgodnie z ustawą - odbiera przysięgę od sędziów TK, a bez tej czynności ich powołanie może być kwestionowane, a wręcz niemożliwe. W przeszłości Andrzej Duda odmówił zaprzysiężenia sędziów wybranych nadmiarowo w 2015 roku, a PO domagała się wraz z ustępującym Trybunałem Konstytucyjnym jak najszybszego odebrania ślubowania. 

Większość sejmowa wobec powyższego chce zmienić Regulamin Sejmu, bo nie ma szans na nowelizację ustawy o trybunale przy wecie Nawrockiego. Nowo wybrani sędziowie TK składaliby ślubowanie bezpośrednio przed izbą. Wcześniej prof. Marek Safjan proponował złożenie przysięgi u notariusza, bo prezydent ma rolę pośrednią - według niego - w całym procesie.  

Zobacz takżeNowe limity wypłat z bankomatów. Dla klientów to będzie kropla w morzu potrzeb

Fot. Prezes TK Bogdan Święczkowski

Red.